9e jaargang, nummer 4, winter 2004

Ketterse stuivers

door Theun de Vries
Theun de Vries is op 21 januari 2005 overleden, zevenennegentig jaar oud. Zijn 'magnum opus' is ongetwijfeld het boek 'Ketters' uit 1982, over de ketterse bewegingen binnen het christelijke Europa, van het begin tot de Reformatie. Citaten gekozen en ingeleid door Kees Kok. 

Gedichten

door Hein Walter
'Herinnering' (bij een object van Siemen Bolhuis) en 'Bij het uitbarsten van een vrede'.

Paniekerige mensen. Een kleine bloemlezing uit kranten

door Kees Kok
'Paniekerige mensen geloven in radicale oplossingen, en die bestaan niet. Het huidige geweld heeft een lange voorgeschiedenis van verziekte verhoudingen. Het zou funest zijn als we ons nu alleen zouden concentreren op het publicitair gezien meest spectaculaire en electoraal gezien meest winstgevende werk, dat van de inlichtingendienst, politie en justitie, en als we de minstens zo noodzakelijke, maar veel moeizamere leerprocessen op de lange termijn zouden vergeten.'

'Mensen weten niet meer wat geloof is'. Gesprek met Gabriël van den Brink

door Thijs Broer
Gabriël van den Brink is een van Nederlands meest toonaangevende sociologen. Als onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) levert hij veelbesproken bijdragen aan het publieke debat. Een gesprek over de crisis van het gezag, de stuurloosheid van links en de hetze tegen de islam. 'Wie zegt dat het geloof achterhaald is, begrijpt niet wat er aan de hand is in Nederland.'

Imams en rabbijnen voor vrede. Eerste wereldcongres

door France Guwy
Het is natuurlijk te mooi om waar te zijn, maar laten we even dromen: de huidige mogelijkheid tot een doorbraak in het joods-Palestijnse conflict is een gevolg van het onlangs in Brussel gehouden 'Eerste Wereldwijde Congres van Imams en Rabbijnen voor de Vrede'. Helaas is de fee met de toverstaf verdwenen uit onze grote mensenwereld en is de realiteit veel weerbarstiger en complexer.

Alledaags moreel verzet. Casus uit de Kaukasus

door Marten van Harten
Sinds 11 september 2001 schijnt elke krantenlezer een deskundige te zijn op het gebied van ‘moslimterrorisme’. Met als gezaghebbende bron Samuel Huntingtons profetie van een 'botsing van beschavingen': 'De islam heeft bloedige grenzen'. Maar wat gebeurt er werkelijk in de samenlevingen langs die grenzen? Een pleidooi om te luisteren naar mensen in conflictgebieden, bijvoorbeeld in de Kaukasus.

Emoties te koop. Een wandeling over de tsunamimarkt. Column

door Elke Vandeperre
Dat is wel precies wat er op dit moment gebeurt: onze emoties worden níet ernstig genomen. Ze worden gecommodificeerd, om het maar eens met een emotieloze term uit te drukken.

Het ideaal van een academie. Het Nederlandse universitaire klimaat

door Arjo Klamer
Links en rechts horen en zien we dat onze wereld verandert. Ze globaliseert en digitaliseert, en wij worden verwacht ons aan te passen. Het sleutelwoord daarbij is kennis. En van de universiteiten wordt verwacht dat ze die kennis leveren.

De jeugd die wij verdienen. De jeugdzorg in Nederland

door Nanneke Quik
De leus 'harder straffen' getuigt niet alleen van een ongelooflijke naïviteit maar ook van een betreurenswaardig gebrek aan respect voor en vertrouwen in de wetenschap. Wetenschappelijk onderzoek stelt immers onomstotelijk vast dat repressie bij jeugdigen niet helpt: ze worden er alleen maar slechter van. Het is nog duur ook.

De Nederlandse verpleeghuiszorg. Mensonterend?

door Frans Baar
Mensonterend is het voor mij als de ander niet meer gezien wordt zoals hij was, is en zal worden, zoals hij ook verlangt te zijn. Zo kijkend naar mensen voel ik mij vaak vervreemd in mijn werk.

Huurontploffing. Onvoorstelbare voorstellen

door Kitty Nooy
Wat wil VVD-minister Dekker van VROM precies? Ze wil 25 procent van de sociale huurwoningen liberaliseren, voor die huizen geldt dan geen maximale huurprijs meer en de verhuurder mag vragen wat hij wil. Wie niet kan betalen, moet verhuizen.

Stroom is stroom niet meer. De Nederlandse energiemarkt

door Ada Gerkens
De discussie over de liberalisering en privatisering van de energie heeft vooral betrekking op de voorziening van elektriciteit en aardgas. Deze was ruim honderd jaar geleden nog geheel in private handen.

Zonder pardon. Het Nederlandse asielbeleid

door Jan de Wit
We moeten het hebben van de bevoegdheid van de minister in schrijnende gevallen te besluiten alsnog een verblijfsvergunning te geven. Hoe humaan, of beter gezegd hoe beschaafd is het asielbeleid van minister Verdonk?

De situatie in Congo is onveranderd slecht. Reis naar het land van de teruggestuurde asielzoeker

door Henk Weltevreden
Volgens Den Haag is de Democratische Republiek Congo veilig en kunnen uitgeprocedeerde asielzoekers terug naar Kinshasa. Het land waar de afgelopen acht jaar bijna vier miljoen mensen omkwamen als gevolg van de oorlog, is echter nog altijd een lappendeken van conflicten. Tussen bevolkingsgroepen, van milities tegen de bevolking en van regeringssoldaten tegen de rest. Ook vallen Rwandese troepen met enige regelmaat binnen.

'Geen hoeren, geen slavinnen'. De strijd tegen uitsluiting in Franse achterstandswijken

door Christine de Vos
Op 4 oktober 2002 werd de negentienjarige Algerijnse Sohane levend verbrand door een buurjongen, aangemoedigd door zijn vrienden. Sohane wilde namelijk niets weten van de jeugdbendes in de buurt en hun ongeschreven wetten, en ging haar eigen gang, verfde haar haar, droeg moderne kleren en make-up.

Tweehonderd jaar eenzaamheid. Haïtiaanse auteurs en de vaderfiguur

door Christa Stevens
Sommige mensen verwarren het Caribische Haïti met het Polynesische Tahiti. Anderen denken dat het in Afrika ligt. Dit zijn nog de minste redenen waarom Haïtianen zelf menen dat zij het meest vergeten land ter wereld bewonen - en ze zouden wel eens gelijk kunnen hebben.

Nieuwe gedichten

door Ineke Holzhaus
'Onder de tuin' en 'Hildegard in Bingen'.

De twintigste eeuw, schoon aan de haak. Biografie van Hannes de Graaf

door Mischa de Vreede
Hannes de Graaf was dertien jaar jonger dan mijn vader en is tweeëntwintig jaar ouder geworden; hij leefde van 1911 tot 1991: de twintigste eeuw dus, schoon aan de haak. Hij kwam uit een vrijzinnig milieu waar men respect had voor andersdenkenden.

Driek de troubadour

door Kees Kok
Het vaderland waarvan Driek van Wissen aan het eind en als anticlimax van een overigens alleraardigst rumoerige televisieuitzending tot dichter is gebombardeerd, doet nog het meest denken aan een volkstuincomplex: keurig aangeharkte sonnettentuintjes rond knusse Hollandse datsja’s zoals je die vaak aantreft in het niemandsland langs spoorbanen aan de rand van grote steden.

'ik was niet meer dan deze woordbetekenis'. De eenzelvige poëzie van Kees Ouwens

door Anneke Reitsma
De ik-figuur in zijn poëzie is een overbewust personage, dat veelal van ergens naar nergens reist of alleen maar op stap gaat in zijn hoofd.

Op zoek naar het nieuwe Europese theater. Theaterkroniek

door Max Arian
Het klinkt ongemakkelijk: Europees toneel. In tegenstelling tot dans, muziek, schilderkunst en architectuur heeft toneel dat over de grenzen gaat een grote handicap: de taal. Toneel kan een enorm bereik hebben: door de tijd en over de wereld. Maar altijd moet er gehannest, bewerkt en in ieder geval vertaald worden.

Ouderwetse sociaal-democratie

door Ronald van Raak
Boekbespreking: 'Links, rechts en de voortuitgang' - Paul Kalma

Koran voor kinderen

door Agaath van Vliet
Boekbespreking: 'Wij vertellen je het mooiste verhaal. Koranvertellingen' - Farouk Achour en 'Ramadan Moebarak' - Aicha Tou

Iets te exotische preken

door Caroline Angenent
Boekbespreking: 'Imams in tekst en context. Preken van moslims in Nederland' - Abdelilah Ljamal

Vijftig jaar Derdewereldbeweging

door Kees Biekart
Boekbespreking: 'De bewogen beweging. Een halve eeuw mondiale solidariteit' - Hans Beerends en Marc Broere

Onrechtvaardige scheefgroei van macht en welvaart

door Kees Hudig
Boekbespreking: 'Het Gevaar van de Internationale Schuldenlast' - Noreena Hertz, IOU

Zwart van schoensmeer

door Alberta Opoku
Boekbespreking: 'El Negro en ik' - Frank Westerman

Behoefte aan Opland

door Max Arian
Boekbespreking: 'De wereld (1947-2001) volgens Opland' - Johanna Jacobs, Geert Mak, Koos van Weringh

'Grond die mij niet wilde hebben'

door Heleen Smits
Boekbespreking: 'Een andere tongval' en 'Wat de sterren zeggen'  - Antje Krog

Associatief en tegendraads

door Hein Walter
Boekbespreking: 'Kleur de schaduwen' - K. Michel

De zin rondt zich af in haar knie

door Anneke Reitsma
Boekbespreking: 'Lijfeigen. Liefdespoëzie 1942-2002' - Van der Graft en 'Anno Domini. Dagboeken 1978-1992' - Willem Barnard